Nowy obowiązek informacyjny wobec cudzoziemców. Chaos interpretacyjny i głos eksperta
Od 1 czerwca 2025 r. weszły w życie przepisy nakładające na pracodawców obowiązek pisemnego informowania cudzoziemców o przysługującym im prawie wstąpienia do związków zawodowych. Informacja musi być przekazana w języku zrozumiałym dla cudzoziemca, niezależnie od formy zatrudnienia – obejmuje to umowy o pracę, cywilnoprawne, służbowe oraz członkostwo w spółdzielniach
Brak precyzji i sprzeczne interpretacje
Choć intencja ustawodawcy była słuszna – zapewnienie równego dostępu do informacji o prawach pracowniczych – to praktyka pokazuje, że przepis budzi wiele wątpliwości:
- Czy obowiązek dotyczy tylko nowych pracowników, czy także tych już zatrudnionych?
- Czy informację należy przechowywać w dokumentacji pracowniczej?
- Jakie dokładnie sformułowanie powinno znaleźć się w informacji?
Czy MRPiPS i GIP mówią jednym głosem? – analiza i wyzwania
W swoim stanowisku Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje, że:
- pracodawca powinien przekazać cudzoziemcowi pisemną informację o ogólnym prawie do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych,
- nie ma obowiązku wskazywania konkretnych organizacji związkowych, by uniknąć zarzutu faworyzowania,
- obowiązek dotyczy wyłącznie nowo zatrudnianych cudzoziemców – nie obejmuje osób zatrudnionych przed 1 czerwca 2025 r.,
- udostępnienie przestrzeni informacyjnej (np. tablicy ogłoszeń) dla związków zawodowych jest dobrowolne, ale zgodne z ideą transparentności.
Ministerstwo podkreśla, że nawet jeśli w zakładzie nie działają związki zawodowe, pracodawca nadal musi poinformować cudzoziemca o przysługującym mu prawie do ich tworzenia i przystępowania.
- GIP uważa, że obowiązek informacyjny dotyczy również cudzoziemców zatrudnionych przed 1 czerwca 2025 r., mimo braku przepisów przejściowych.
- Potwierdza, że ogólna informacja o prawie do wstępowania do związków zawodowych jest wystarczająca, bez konieczności wskazywania konkretnych organizacji.
- Wskazuje, że brak związków zawodowych w zakładzie nie zwalnia z obowiązku informacyjnego – można jedynie dodać, że obecnie takie organizacje nie funkcjonują.
Wyzwania wynikające z rozbieżności powodują zatem następujące ryzyka:
- Brak spójności między interpretacjami MRPiPS i GIP w zakresie grupy objętej obowiązkiem (nowi vs. wszyscy cudzoziemcy).
- Brak przepisów przejściowych powoduje niepewność co do obowiązków wobec już zatrudnionych.
- Brak wzoru informacji i jednoznacznych wytycznych co do jej treści i formy przechowywania.
- Ryzyko błędnej interpretacji przez pracodawców, mimo dobrych intencji.
Głos eksperta: Michał Wysłocki
Zdaniem Michała Wysłockiego, Senior managera w zespole Immigration EY Polska i eksperta ABSL Poland, zakresie, w którym praktyka pokazuje, że nowe przepisy wprowadzają zamieszanie, ustawa powinna zostać znowelizowana i to jak najszybciej. – Stosowanie prawa nie powinno być oparte na interpretacjach ministerstwa. Pracodawcy potrzebują jasnych, rzetelnie przygotowanych przepisów, które ograniczą wątpliwości. Nie mają też pewności czy z aktualną interpretacją ministerstwa zawsze zgodzi się kontrolujący pracodawcę inspektor PIP. Przedsiębiorcy chcą działać zgodnie z prawem i uniknąć dowodzenia słuszności swoich działań w długotrwałych procesach sądowych – podsumowuje.
Więcej w materiale pod tym linkiem.
